De pensioen- en beleggingsindustrie kijken terug op een turbulent decennium. De krediet crisis, het barsten van de internetzeepbel en de schuldenproblematiek in de eurolanden zorgden voor snel op elkaar volgende crises in de financiële markten. De diversificatie van een strategische beleggingsmix werd hierbij grondig getest. Dalende rentes, tegenvallende beleggingsresultaten en mondiale crises benadrukken het belang van een grondige kennis van de complexe materie achter het strategische beleggingsraamwerk. ALM evolueert in dit licht.

ALM is een proces met meerdere deelnemers (bestuur/directie, ALM'ers en beleggers). Zij maken aannames over markten en verplichtingen, kijken naar scenario's en uitkomsten en maken gezamenlijk een afweging. Uiteindelijk wegen bestuurders en management, beleggers en actuarissen tegengestelde belangen van meer rendement en risico's af.

Bij die afweging tussen rendement en risico kijkt men naar de gevolgen voor uitkeringen en premies. Hoe je beide weegt verschilt van partij tot partij en hangt sterk af van de risicohouding. Zo is voor verzekeraars risico nog belangrijker dan voor pensioenfondsen, bij insolvabiliteit dreigt direct faillissement.

ALM'ers moeten goed kijken naar de plausibiliteit van de aannames en naar de gevoeligheden. Risicomanagement sec kijkt meer naar de uitvoering en het beleggingsrisico. We moeten dus op verschillende niveaus naar risico's kijken. Een goede ALM-studie anticipeert op mogelijke risico's en doet gevoeligheidsanalyses. Ik zie een duidelijk verschil met 2-3 jaar geleden in hoe we nu, na de kredietcrisis, naar het hele ALM-proces kijken. We maken meer en andere analyses en wegen zaken anders en kijken nog meer naar de gevolgen voor stakeholders. Het ALM-model, vaak vooral gebaseerd op historische data, geeft immers nooit de gehele werkelijkheid weer. Daarom moet je er boven blijven hangen: kijk naar het model, kijk naar de uitkomsten en bevraag de logica van de uitkomsten. Het interpreteren en begrijpen van die uitkomsten door mensen blijft zeer belangrijk.

In mijn werk (innovatie) gaat het vaak om zaken simpeler te maken. Interessante boeken op dit terrein zijn 'The Paradox of Choice: Why More is Less' van Barry Schwartz en 'Nudge' van Richard Thaler en Cass Sunstein. Mensen zijn niet rationeel en we moeten onze tekortkomingen meenemen in onze besluitvorming.

´Ons doel is het uitsluiten van verassingen. Dat staat niet synoniem aan het uitsluiten van risico´s. Het legt de nadruk op het goed in kaart brengen van risico´s en de kans dat deze zich kunnen voordoen. Daarmee voorzien wij onze beleggingsteams en klanten van een instrumentarium op basis waarvan zij verantwoorde beslissingen kunnen nemen.´

Aan het woord is Kees Bakker, sinds 2 jaar Manager Risk Analysis bij PGGM. Daarvoor was hij in verschillende continenten werkzaam als Market Risk Manager bij een bank.

´De primaire aandacht gaat daarbij uit naar het korte termijn balansrisico en de beoordeling van de beleggingsplannen. Niet altijd even makkelijk omdat PGGM ook veel investeert in illiquide assets. Hoe beoordeel je bij voorbeeld de investering in een Poolse tolweg? Hoe maak je de daaraan gerelateerde risico´s kwantificeerbaar en bepaal je welke rendementscompensatie er tegenover moet staan? Complexe en uitdagende vraagstukken die veel van je creativiteit vragen.´

Risk Analist
´Als Risk Analist moet je op basis van je vak- en marktkennis kunnen overtuigen. Je hebt tenslotte te maken met (eigenwijze) beleggers waaraan je soms tegengas moet geven. Complexe risicoberekeningen vertalen naar een helder advies in begrijpelijke taal. Dan ben je effectief.´

´We zitten in een hele interessante markt die momenteel sterk in beweging is´, vervolgt Kees. ´Er vindt momenteel een consolidatieslag plaats in de pensioenwereld. PGGM speelt daarin een belangrijke rol. Daarnaast is de verwachting dat in de zorg in de komende jaren ruim 150.000 banen ontstaan. Dat betekent een forse groei van een van onze belangrijkste klanten het pensioenfonds Zorg & Welzijn.

Die marktdynamiek slaat over naar de organisatie en geeft veel energie. Dat merk je aan het gemak waarmee kennis wordt gedeeld en aan innovaties wordt gewerkt. Dat alles in een collegiale en opbouwende sfeer, waarbij de organisatie het belang van een goede work/life balance respecteert. Kortom een fijne club om voor te werken.

Guillaume van der Linden is sinds 2007 werkzaam bij PGGM en is sinds midden vorig jaar verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de Emerging Markets Credit portefeuille. ‘PGGM gaf mij de kans om een credit ´beleggingsboek´ op te zetten binnen Emerging Markets. Er zijn niet veel partijen die een dergelijke dedicated portefeuille runnen. Voor mij was het dan ook een logische stap om na een lang dienstverband bij een internationale investment bank bij PGGM aan de slag te gaan´, opent Guillaume van der Linden gedreven het gesprek.

‘Het typeert PGGM dat ik deze kans heb gekregen. Het bedrijf staat open voor innovatief investeren in ´emerging markets´ en geeft alle ruimte aan ons om hier op een goede manier invulling aan te geven. De verwachting is dat circa tweederde van de wereldgroei gerealiseerd zal worden binnen Emerging Markets. PGGM heeft daarom besloten om ons team versterken met een derde professional. Dat kan iemand zijn met een achtergrond in kredietanalyse bij een bank (bijvoorbeeld high yield, leverage loans of projectfinanciering) of een analist bij een institutionele vermogensbeheerder. Belangrijk is dat men zelfstandig kan werken en zich thuis voelt binnen een klein team met 2 andere investment managers. Het doel is om een absolute return van tenminste Libor+2% te genereren. Dat biedt een mooie uitdaging voor elke credit professional.